یئنی خبر وبلاگینین خیاو قایناقلارینین معلوماتینا گوره کئچن گئجه خیاودا مینلرجه سی دی آذربایجان میللی آزادلیق فعاللاری طرفیندن یا یینلانیبدیر.

خوجالی و آنا دیلی محتوالی سی دی لر چوخ گئنیش یاییلدیغی اوچون امنیت قووه لری داها دا آرتیق مسئله یه حساسلاشیب، شهر کوچه لرینی گیزلی اولاراق نظرده ساخلاییر. بیزه گلن خبرلره اساسا بو مسئله ایله ایلگی لی هله لیک توتوقلانان بیریسی اولماییبدیر.  

ب م ت- بيرلشميش ملت لر تشکيلاتی نين باش کاتبی بان کی مون تبت-ده کی وضعيتله باغلی نگرانچيليقلارينی پايلاشماق مقصدی ايله چين سفيری ايله گوروشمه يی پلانلاشديرير. بان کی مون ژورناليست لره دئييب کی، او بولگه ده گئدن حادثه لری چوخ ياخيندان ايزله يير. او چين رسمی لرينی صبرلی داورانماغا چاغيريب.

هندوستان و بير نئچه اوروپا ئولکه سی ده يا اوخشار آچيقلامالارلا چيخيش ائتميش يا دا وضعيتله باغلی ناراحاتليقلارينی چاتديرماق اوچون چين سفيرلرينی چاغيرميشلار.

آمريکانين دولت دئپارتمنتی چين رسمی لری ايله مسئله نی مذاکره ائتديينی بيلديريب. بونونلا ياناشی دولت دئپارتمنتی پرزيدنت بوشون آوگوستدا پکينده کئچيريله جک ياريشلاری ايزه مه يه گئده جه يينی تصديق له ييب. آمريکا همده حکومتين دستکله دييی آ"مريکانين سسی" و "آزاد آسيا راديوسو"نون تبت-ه يايينلارينی گئنيش لنديره جه يينی سويله ييب.

هندوستانين مخالف قانونوئريجی لری ايسه همکارلارينی چينه قارشی داها سرت بيانات قبول ائتمه يه جلب ائده بيلمه ديکدن سونرا اجلاسی ترک ائديبلر. هندوستاندا يئرلشن تبت سورگون حکومتی تبت ده زوراکيليق لارين و قتل لرين داها دا شدتله نه جه يی ايله باغلی ناراحاتليغينی بيان ائديب. چين حکومتی قيامچيلارا چين اردوسونا تسليم اولماق مهلتی وئريب. بو مهلتين باشا چاتماسيندان سونرا وضعيتين داها دا گرگين لشمه سی احتمال ائديلير.تبت- سورگون حکومتی چين عسگرلری نين آتشی نتيجه سينده داها 19 انسانين هلاک اولدوغو خبرينی ياييب.

چين خارجی ايشلر ناظرلييی تبت ليلرين خارجی ئولکه لرده کی چين سفيرليک لری و کنسوللوقلاری قارشيسينداکی اعتراضلاری نظره آلاراق ديپلوماتيک نماينده ليک لرينه ئوزلرينی داها دقتلی قوروماق تاپشيريغی وئريب.

يادا سالاق کی، يالنيز شيمالی امريکا و اروپادا چين سفيرليک لرينه آز خسارت يئتيريليب. آنجاق هاگا و پاريس-ده کی سفيرليک لرين اوزه رينده کی چين بايراقلاری تبت اعتراضچيلار طرفيندن تبت بايراقلاری ايله عوض له نيب. بازار ائرته سی گونو روسيا و اروپا نين ايدمان( ورزش) بيرلييی اولمپيک اويونلارينين پکين-ده کئچيريلمه سينين بايکوت ائديلمه سی چاغيريش لارينا قارشی چيخيبلار. بين الخالق اولمپيک کميته سی بيلديريب کی، بير گروه ايدمانچی پکين اولمپيک اويونلارينی بايکوت ائتمه يی دوشونور. کميته پرزيدنتی جک راگ دئييب کی،بايکوت باره ده قرار يالنيز ايدمانچیلارين ئوزونون جزالانماسی ايله نتيجه له نه جک. چين رسمی لری تبت-ده کی زوراکيليقلارين اولمپيک اويونلارينا تاثير گوسترمه يه جه يينی دئييب. اولمپيک مشعلی نين تبت-ده کی ائورست داغينين زيروه سينه چيخاريلاجاغی پلانلاشديريليب.

معاون سياسي و اجتماعي فرمانداري تبريز گفت: نقش تاريخي تبريز به عنوان شهر اولين ها احيا مي شود.

عبدالاحد بهارلوِنژاد امروز در جلسه هماهنگي برنامه هاي تسهيلات نوروزي و استقبال از بهار در فرمانداري تبريز افزود: تمامي دستگاه هاي اجرايي شهر براي ارائه خدمات در ايام نوروز آمادگي كامل دارند.
وي گفت: امنيت اجتماعي، حمل ونقل، خدمات بهداشتي و درماني، بهبود مبلمان شهري ، اصلاح ورودي ها، نصب تابلوهاي راهنما، تنظيف شهر، تهيه ارزاق و مايحتاج عمومي از جمله اقداماتي است كه براي كسب آمادگي لازم در تعطيلات نوروزي مورد توجه قرار گرفته است.
معاون سياسي و اجتماعي فرماندار تبريز اضافه كرد: سال آينده با هم محور كردن برنامه هاي شهرستاني با سياست هاي سند چشم انداز و برنامه هاي برنامه چهارم توسعه و با تاكيد بر حفظ و اعتلاي كرامت انساني در تمامي برنامه ريزي ها، كارآمدي نظام را با آثار عيني اثبات كنيم.
وي با تاكيد بر حفظ مصالح عمومي گفت: سال آينده اميدواريم مسئولان مصالح عمومي و توسعه پايدار شهري را به عنوان خط وفاق و محور تعامل خود قرار دهند تا شاهد رشد و پيشرفت بيش از پيش كشور باشيم.

به گزارش خبرگزاري فارس از اروميه، كيومرث كلانتري امروز در جلسه ستاد حوادث و سوانح غير مترقبه آذربايجان غربي با اعلام اين مطلب افزود: ميزان آب ورودي به درياچه اروميه در سال جاري يك و نيم ميليارد متر مكعب كاهش يافته است.
وي از آزادسازي آب مازاد پشت سدهاي استان براي بهره مندي درياچه اروميه و تالاب هاي اطراف آن خبرداد.
كلانتري با اعلام اينكه هنوز مشكل كم آبي درياچه اروميه حل نشده است، اظهار داشت: امسال 800 ميليون متر مكعب آب وارد درياچه اروميه شده كه در حال حاضر 7 برابر اين ميزان آب براي احياي درياچه اروميه نياز است.
مدير كل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي در پايان افزود: موضوع بحران پارك ملي درياچه اروميه در دستور كار شوراي عالي آب كشور قرار دارد كه اميدواريم با اقدامات اين شورا مشكل تامين آب درياچه اروميه كاهش يابد.

رضا داغستانی روزنامه نگار و مدیر مسئول نشریه دانشجویی چنلی بئل و عضو کانون نشریات دانشجویی که 2 اسفند ( روز جهانی زبان مادری) در شهر اورمیه بازداشت شده بود بعد از تحمل 27 روز سلول انفرادی یک روز مانده به عید نوروز با قرار وثیقه سنگین 40 میلیون تومانی از بازداشت گاه آزاد شد. این فعال آذربایجانی که یکی از اعضا موسس تشکل " اورمو آذربایجان سسی" ( این تشکل در اعتراض به رد صلاحیت نامزد های مورد حمایتش  رسما انحلال خود را اعلام کرده بود) می باشد، در مدت بازداشت خود به خاطر این تشکل و اعتراض به رد صلاحیت نامزد ها تحت فشار فروانی قرار گرفته است.

تورکيه نين اسلامچی منشاء لی عدالت و قالخينما پارتياسی نين تقديم ائتدييی ئولکه نين دولت اداره لری، يونيورسيته و مکتيب لرينده باش ئورتويو ياساغی نين لغو ائديلمه سی لايحه سی تورکيه پارلمانينداکی بيرينجی سس وئرمه دن کئچيب. آنجاق بو آدديم سکولار دولت طرفدارلارينين جدی اعتراض لارينا سب اولوب. سکولاريست لرين بونو ئولکه نين سکولار سيماسينا ضربه ووراجاغينی دئييرلر. پارلمانداکی سس وئرمه زامانی لايحه 401-101 و 404-99 سس له تصديق له نيب. بونونلا دا سون 28 ايل ليک باش





ئورتويو ياساغينا سون قويولا بيلر. لايحه نين ايکينجی سس وئرمه ده تصديق اولونماسی گوزله نيلير.

قيزغين مباحثه لر زامانی باش ناظرين معاونی جميل چيچک بونون عدالت سيزلييه سون قوياجاغينی سويله ييب. او دموکراسی ده هامينين برابر اولدوغونو بيلديريب. اونون دئديينه گوره باش ئورتويو ياساغی نين قالديريلماسی آيری- سئچگی لييه سون قويماق مقصدی داشيير. آنا مخالفت تشکيلاتی اولان جمهوريت خالق پارتياسی لايحه نين عليهينه سس وئريب.

مخالفتچی ميلت وکيلی خانيم نور سرتر قونشو ايرانا اشاره ائده رک باش ئورتويونون ياييلماسينين يانليش مساژ داشيديغينی وورغولاييب." ايراندا سياسی -اسلامی حرکاتين سمبولو کيمی باش ئورتو استفاده اولونماقدادير. باش ئورتويو ايران اسلام انقلابی نين اساس سيمبولو ساييلير، طبيعی اولاراق تورکيه بو مسئله يه چوخ حساس ياناشير."

تورکيه نين سکولار( غير دينی) قورولوشونا ضربه کيمی ده يرلنديرديکلری حرکت لره اعتراض اولاراق





يوز مين لرله تورکيه وطنداشی تورکيه دولتی نين قوروجوسو مصطفا کمال پاشا- آتاتورکون مزاری ئونونده ميتينگ کئچيرميشدير. بونا باخماياراق سون رای سورغولاری اهالی نين چوخونون باش ئورتويو ياساغی نين طرفداری اولدوغونو گوسترير. تورکيه ده 10 قاديندان 6-سی باشينی ئورتور.

 مخالفت پارتياسی قانون لايحه سينين ايکينجی اوخونوشدان کئچه جه يی صورتده آناياسا محکمه سينه باش ووراجاغينی بيلديريب

 22 یاشینداکی وحید بهادری 10 مارت دا ( اسفند آیینین 20 سینده ) اورمو شهرینده آنا دیلی گونو ایله علاقه دار توتولوبدور. گونلرین کئچمه سینه باخمایاراق هله ده اونون دوروموندان بیر خبر وئریلمیر.

وحید بهادری بوندان اونجه مای آیی حادیثه لرینین ایل دونومونده، 2007 ایلینین مای آییندا توتولموش نئچه گون اطلاعات طرفیندن ساخلاندیقدان سونرا 6 آیلیق زیندانی ایکی ایل مدتینه تعلیق حوکمو اونا وئریلمیشدیر

در پی پخش گسترده سی دی سخنرانی علی رضا ناصری در شهرهای اردبیل , گرمی , نیر , پارس آباد و بیله سوار  در خصوص تحریم انتخابات  و دور خیز مردم اذربایجان برای بر اندازی نظام آخوندی در  روز یکم خرداد  ۱۳۸۷مسئولین امنیتی و اطلاعاتی اردبیل  به خشم آمده. 

و   روز سه شنبه 23 بهمن ماه ماموران اطلاعات بدون اطلاع قبلی وارد منزل پدر ایشان

می شوند.پس از بازرسی منزل، پدرایشان را که مردی 63 ساله است و ناراحتی قبلی نیز  

دارد  با خودشان می بردند و تا امروز خانوداه ی ایشان در ایران نتوانسته اند تماسی با

دستگیر کنندگان برقرار کنند و هیچ اطلاعی از پدرشان ندارند.!!!!!!!!

در ضمن مادر  ایشان را نیز تهدید کرده اند که  اگر با سازمان های جهانی حقوق بشر و یا 

با رسانه های داخلی یاخارجی تماس بگیرند و صحبتی در این زمینه بکنند پدرشان را اعدام و

 ایشان را نیز زندانی می کنند و این در صورتی است که ماموران اطلاعات تاکید کرده اند باید

 پسرتان دست از فعالیت سیاسی بردارد و خودش را معرفی کند در غیر این صورت ما

ما پدرتان را ازاد نمی کنیم .؟؟؟؟؟؟؟؟

نا گفته نماند ...... که

علی رضا ناصری (ائل دایاغی) فعال سیاسی  اذربایجان و شهردار سابق (عنبران)

از طرف دولت ایران(حکومت فاشیسم) به ده سال زندان و انفصال دائم ازخدمات دولتی

محکوم شده است ؟!

گونش سونمز

داغ اگیلمز

میللت تسلیم اولا بیلمز

گرکدی ییغیشیلسین شونیزم

یاشاسین آزادلیق

یاشاسین آذربایجان ایگیدلری...

نوروز شیمال یاریمکوره سینده آسترونومیک یازین باشلاندیغی، گئجه-گوندوز برابرلیگی گونونده (مارتین 20، 21، 22 د) کئچیریلیر. بیر سیرا خالقلار یاز فسلی نین گلمه سینی طبیعتی نین جانلانماسی ایله باغلامیش، بو موناسیبتله شنلیکلر کئچیرمیش، اونو یئنی ایلین باشلانغیجی کیمی بایرام ائتمیشلر. قدیم زامانلاردان باشلایاراق ایران، افقانیستان، تاجیکیستان، اؤزبه کی ستان و بعضی باشقا شرق خالقلاری ایله یاناشی آذربایجانلیلاردا باهارین - یئنی ایلین گلیشینی شنلیکلرله قارشیلاییردیلار. مارتین 21-ای ایران و افقانیستاندا رسمی تقویمین ایلک گونو ساییلیر. نوروز همچی نین بهای تقویمی اوزره ایلین ایلک گونودور.

نوروزون منشایی و تاریخی:

نوروز بایرامی نین منشایی، اونونلا باغلی اساتیرلر، میفلر قدیمدیر. تدقیقاتچیلار نوروز بایرامی نین محض یاخین شرقین قدیم اکینچیلیکله مشغول اولان خالقلار آراسیندا مئیدانا گلدیگینی سؤیله ییرلر. نوروز بایرامی نین آیر-آیری تاریخی و افسانوی شخصیتلرین (افسانوی ایران شاهلاری کیومرس (اوئستادا قایئ مردان) جمشید و باشقالاری) آید ایله باغلاماغا چالیشمیشلار. ایسلام دینی و یاخین شرق و اورتا آسییا اؤلکهلرینده یاییلدیقدان سونرا عرب خیلافتی بو اؤلکهلرین خالقلاری نین عادت عنعنه لری نین بایراملارینی تقیب ائتمه یه باشلادی. عصرلر بویو دینی خادیملر موختلیف طریقت نوماینده لری بو بایرامی تبیی و تاریخی کؤکلریندن آییرماغا چالیشمیش، اونا دینی، مؤوهومی لیباس گئییندیرمه یه جهد گؤسترمشلر. حتّی بعضی دین خادیملری بئله بیر فرضیییه یه اویدورموشلار کی، نوروز بایرامی گویا ایو خلیفه علینین حاکیمیته (656-661) گلدیگی گونله علاقه داردیر. حالبوکی ایمام علی اییول آییندا حاکیمیته گلمیش، نوروز ایسه یازدا بایرام ائدیلیر. اصلینده، خالقین بایراملا علاقه دار کئچیردیگی مراسیملر هئچ بیر دینی ائحکاملار ایله باغلی دئییلدیر. اکثر خالقلار او جومله دن آذربایجانلیلار باهار بایرامی نین اسل ماهیتیندن دوغان بیر سیرا عادت-عنعنه لری، اویونلاری ایندییه دهک ساخلامیشلار. اورتا اسر مؤلیفلری شرق اؤلکهلرینده ایسلام دینی یازیلدیقدان سونرا دا نوروز بایرامیندا یاز عنعنه لری نین، اکینچیلیک تقویمی اعتیقادلاری نین مؤحکم یئر توتدوغونو گؤستریرلر. ابو رئیهان ال-بیرونی (6 جی اسر) نوروز بایرامی حاقیندا موختلیف روایتلردن اونون یارانماسی سببلریندن، بو بایرام موناسیبتیله خالق آراسیندا یاییلمیش عادت-عنعنه لردن بحث ائتمیش، نوروز بایرامی نین طبیعتین اویانماسی اکینچیلیک تصروفاتی نین باشلانماسی ایله باغلی اسل دونیوی بایرام اولدوغونو قئید ائتمیشدیر. نیزامول مولک (نظام الملک) (6 جی اسر) " سییاست نامه " اثرینده نوروز بایرامیندان یازین گلیشی ایله علاقه دار کئچیرلن کوتلوی خالق بایرامی کیمی بحث ائتمیشدیر. نوروزون گلیشی کلاسسیک شرق او جومله دن، آذربایجان پوئزییاسیندا گئنیش یاییلمیش " باهارییی " آدلی لیریک شعرلرده ده تصویر و ترننوم ائدیلیر

نوروز آذربایجاندا:

APA-nın ABŞ bürosunun məlumatına görə, İranda yaşayan azərbaycanlıların, kürdlərin, bəhailərin, ərəblərin, bəlucların və digər xalqların nümayəndələrinin rəyini eşitmək üçün Konqresin iki üzvü - Mark Steven Kirk (İllinoys ştatı, İran üzrə İşçi Qrupun həmsədri) və Şeyla Cekson Lee (Texas ştatı) dinləmələrə qatılıb. Əlavə olaraq 20-dək millət vəkilinin nümayəndələri də tədbirdə iştirak edib. Azərbaycanlıların vəziyyəti barədə danışan Azərbaycanlı Siyasi Məhbusların Müdafiə Assosiasiyasının rəhbəri, xanım Faxtə Zamani bildirib ki, azərbaycanlılar ölkənin ən böyük xalqı olsa da, molla rejimi onların elementar hüquqlarını pozur, öz dillərində təhsil almasına, danışmasına imkan vermir. O öz hüquqlarını tələb edən azərbaycanlı fəalların təqiblərə məruz qaldığını, onlardan 20-nin isə qondarma ittihamlarla həbs olunaraq həbsxanaya atıldığını deyib.

 Hüquq müdafiəçisi yerli əhalinin öz dilinə, tarixinə həssas yanaşdığını, bir müddət əvvəl yerli qəzetdə azərbaycanlıların tarakan kimi göstərməsinə etiraz olaraq genişmiqyaslı etiraz nümayişləri keçirildiyini xatırladıb. Dinləmələrdə İranda yaşayan digər xalqların nümayəndələri də çıxış ediblər.

 Qeyd edək ki, İranda yaşayan azərbaycanlılar və digər xalqların vəziyyətinə həsr olunmuş dinləmələrdə çoxlu sayda soydaşımız da iştirak edib. Bir müddət əvvəl yaradılan Amerika Azərbaycanlıları Şəbəkəsinin (USAzeris Network) həmtəsisçisi Adil Bağırov APA-nın ABŞ bürosuna bildirib ki, dinləmələrdən əvvəl şəbəkə vasitəsi ilə bir gün ərzində 77 konqresmen, 22 senator, 83 yerli mətbuat orqanına tədbir barədə məlumat verilib.

Milli hərəkatın çağırışından sonra Güney Azərbaycanın əksər ərazilərində İranda keçirilən parlament seçkiləri boykot edilib və çox azsaylı insanlar seçkilərə qatılıb. Bu barədə GAMOH-un Quzey Azərbaycan təmsilçisi Ağrı Qaradağlı qəzetimizə məlumat verdi. A.Qaradağlının sözlərinə görə, azərbaycanlılar bu seçkilərdən ciddi nəticə gözləmir: “Yalnız islahatçılara seçkilərə qatılmaq imkanı yaradılıb. Azərbaycanlıların içindən isə çox azsaylı namizədlər seçkiyə buraxılmışdı. Milli hərəkat yalnız Urmiyada kürdlərin təşəbbüsü ələ alacağından ehtiyatlanaraq seçkilərə qatılmağa razılıq vermişdi. Ona görə də milli hərəkatçı Zeynəb Qurbanzadəyə səs verməyə çağırıblar”.
“Mediaforum” saytı isə ölkənin azərbaycanlılar yaşayan əyalətlərinin seçkilərdə iştirakı ilə bağlı İran rəsmilərinin bəyanatlar yaydığını xəbər verib. Şərqi Azərbaycan əyalətinin mərkəzi olan Təbriz şəhərinin imam-cüməsi ayətullah Möhsün Müctəhid Şəbüstəri jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, İran parlamentinə seçiləcək namizədlər ölkədə inflyasiyanın, bahalaşmanın qarşısını almaq, həmçinin gənclərin işsizlik, mənzil problemlərini həll etmək üçün əsaslı qərarlar verməlidirlər.
Ərdəbil əyalətinin mərkəzi olan Ərdəbil şəhərinin imam-cüməsi höccətülislam Həsən Amili mediaya açıqlamasında deyib: “Avropa artıq belə bir nəticəyə gəlib ki, bizimlə əməkdaşlığa getməlidir. Bu bizim üçün böyük nailiyyətdir. Düşmən həmişə belə bir təbliğat aparır ki, guya inqilabın üçüncü nəsli daha bizdən uzaqlaşıb. Gənclərin bu gün geniş şəkildə səsverməyə gəlməsi avropalıların iddiasının nə qədər yanlış olduğunu aydın göstərir”.
Qərbi Azərbaycan əyalətinin parlament seçkilərinə nəzarət heyətinin sədri Fəxrəli Nikbəxt bəyan edib ki, əyalətdə seçkilər tam sakit qaydada keçib. Zəncan əyalətinin parlament seçkilərinə nəzarət heyətinin sədri höccətülislam Əli Baqiri jurnalistlərlə söhbətində deyib ki, xalq ən layiqli namizədləri seçib parlamentə göndərməlidir: “Bugünkü seçkilər milli birliyin simvoludur. Xalqın verdiyi hər bir səs isə düşmənin ağzından vurulan möhkəm yumruqdur”. Maraqlısı odur ki, Azərbaycanlıların seçkini boykot etdiyi barədə heç bir rəsmi şəxsin açıqlaması yoxdur. Onlar müxtəlif üsullarla azərbaycanlıların aksiyasını arxa plana keçirməyə çalışırlar.

عصر روز پنجشنبه ۱۷/۱۲/۸۶ بنا به دعوت دفتر تحکيم وحدت آقای مهندس عليرضا صرافی در پانل "جنبش‌ها و نهادهای مدنی" حاضر شدند و پيرامون سياست تبعيض قومی (ملی) و جنبش آذربايجان سخنانی برای دانشجويان و ساير حاضرين ايراد کردند. در اين پانل علاوه بر آقای صرافی، خانم ‌پروين‌ اردلان برنده جايزه اولاف پالمه و آقای عبدالرضا تاجيک از جامعه روزنامه‌نگاران نيز شرکت داشتند.

متن سخنان آقای صرافی را ذيلا می‌خوانيد:
بنام خدا و با سلام خدمت دانشجويان و اساتيد عزيز
هدف اصلی من طی اين سخنرانی ارائه‌ی يک معرفی کلی از جنبش آذربايجان است. البته در اين فرصت کوتاه معرفی يک جنبش وسيع مردمی برای کسانی که تنها اطلاعاتی جسته‌وگريخته‌ (و احيانا غيرواقعی) از آن دارند، کار راحتی نيست.
لذا روش خاصی نيز در ارائه آن اعمال کرده‌ام و سعی می‌کنم به‌جای مقدمه‌سازی و طرح کرونولوژيک شکل‌گيری جنبش، صحبت خود را از جائی شروع کنم که نخستين مرحله پروسه شناخت شما از اين جنبش باشد، يعنی از آخرين جلوه‌های بارز آن در کوچه و خيابان، سپس به بيان خواستهای اين جنبش می‌پردازم و آنگاه دلايل عينی مسئله را با مثالهايی بازگو کنم و طبعا در اينجا قصد ندارم هيچگونه تحليل و آناليزی ارائه دهم بلکه بيشتر اطلاعاتی از چندوچون جنبش بازخواهم گفت.
***
جنبش ملی آذربايجان طی دو دهه‌ی اخير بزرگترين جنبش در سطح کشور بوده است، اين جنبش نشان داده که قدرت بسيج بالائی دارد، به عنوان مثال به چند مورد عمده به عنوان شاخصی بر اهميت و بزرگی آن اشاره می‌کنم:
۱- تظاهرات و قيامهای وسيع ۲۵ شهر آذربايجان در خرداد ۱۳۸۵ در اعتراض به سياست تبعيض و تحقير ملی (که نمودی از آن در روزنامه رسمی ايران در قالب کاريکاتوری منعکس شده بود)، در اين سلسله قيامها که در طول يک هفته سرتاسر آذربايجان را در نورديد بنابه گزارش منابع مختلف حداقل ۱۰ و حداکثر ۲۰ تن در اثر تيراندازی (اشتباهی) نيروهای انتظامی جان خود را از دست دادند و بسياری (که اغلب بيش از ۳۰۰۰ تن گفته شده) بازداشت شدند. تعدادی از آنان پس از تحمل هفته‌ها و ماهها زندانی شدن، با قيد ضمانت آزاد شده‌اند. پس از حوادث اولين سالهای پس از انقلاب، هيچ تظاهراتی به اين وسعت و شدت در ربع قرن اخير در سطح کشور صورت نگرفته بود.
۲- اما اين تظاهرات وسيع بی‌مقدمه نبود، يک هفته پيش از آن موج نيرومندی از اعتصاب و تحصن‌های سرتاسری دانشجويان کليه دانشگاه‌های آذربايجان و برخی دانشگاه‌های تهران در هفته آخر ارديبهشت ۱۳۸۵، را درنورديده بود. اين نخستين و تاکنون تنها حرکت ‌يکپارچه دانشجويان در سالهای پس از انقلاب اسلامی در سطح ايران بود که در آن بيش از يکصدهزار دانشجوی آذربايجانی با شعارها و خواستهای واحد به حرکت آمدند و زمينه‌ساز قيامهای شهری خرداد شدند.
۳- اين تظاهرات هم در ادامه منطقی دهها مراسم و تظاهرات ريز و درشتی بود که از سالها پيش، بخصوص از سال ۸۲ به بعد با ريتيمی تندشونده، يکی پس از ديگری در تبريز و برخی شهرهای آذربايجان روی داد، بخصوص مراسم سالروز مشروطيت و سالروز شهادت ستارخان و باقرخان و.....و روز جهانی زبان مادری که از سال ۱۳۸۲ که با تشکيل نخستين کنگره زبان مادری مرتبا در تبريز و برخی شهرهای آذربايجان در قالب‌هايی گوناگون همچنان ادامه يافته بود.
۴- گفتنی‌ست اولين تظاهرت بزرگ منسوب به اين جنبش در نوزده ارديبهشت سال ۷۴ در دانشگاه تبريز روی داد که طی آن دانشجويان اين دانشگاه به اعتراض گسترده‌ای عليه صداوسيما دست زدند و در صفوف منظم از دانشگاه خارج شده به يکی از مراکز پرجمعيت نزديک دانشگاه حرکت کردند و اين تظاهرات با کشاندن استاندار به دانشگاه و معذرت‌خواهی مسئولين و عقب‌نشينی آنها به نتيجه رسيد. اين حرکت نيز در نوع خود در ايران بی‌نظير بود و نخستين تظاهرات وسيع دانشجويان پس از سالها رخوت در جنبش دانشجوئی کشور محسوب می‌شد.
۵- از سال ۷۸ مراسم نمادين قلعه‌ی بابک، با حضور صدهاهزار نفر برگزار شد که بنا به اعلام راديو- تلويزيون رسمی ايران در اولين مراسم سيصدهزارنفر در اين مراسم حضور داشتند. در سالهای بعد نيز اين روند مرتبا رو به رشد بوده، بسيج همه‌ساله اين نيروی عظيم، از شعاع ۷۰۰ کيلومتری و اسکان آنها در طول يک شبانه‌روز در منطقه‌ای غيرمسکون و فاقد خدمات شهری و اجرای دهها برنامه سخنرانی، شعرخوانی، رقص و موسيقی و تئاتر ...بدون بروز کوچکترين بی‌نظمی، نشانگر قدرت بالای بسيج اين جنبش و همچنين بارفرهنگی و مدنی آن است.
قابل ذکر است که اين مراسم در يکی دوسال اخير با اشغال نظامی و امنيتی کردن کامل منطقه و موقتا به تعطيلی کشيده شده است.
و....
به نظر می‌رسد مثال‌های ذکر شده به‌خوبی نشانگر اهميت و بزرگی اين جنبش در مقايسه با ساير جنبشهای اجتماعی کنونی باشد. قابل ذکر است که اين جنبش تا کنون صرفا با استفاده از شيوه‌های مدنی حرکت کرده و منشا هيچگونه خشونتی نبوده است.

اما فعالين آذربايجانی در مورد سياست‌های حاکم بر ايران چگونه می‌انديشند؟
اکثريت فعالين جنبش اعتقاد دارند:
۱- سياست‌های اقتصادی حکومت مرکزی در تخصيص امکانات و بودجه مملکتی به‌شدت تبعيض‌آميز است و باعث رکود اقتصادی منطقه شده است.
۲- از پتانسيل جغرافيائی آذربايجان و اهميت تاريخی تجارت و صنعت در آن هيچ بهره‌وری نشده و سياست مدونی برای توسعه صادرات و احداث راههای جديد و مناطق آزاد تجاری-صنعتی، وجود ندارد. اما به تبع آن سهم قاچاق در اقتصاد مناطق مرزی آذربايجان در طول سالهای پس از انقلاب روندی صعودی در مقايسه با ساير بخشها طی کرده است.
۳- سيستم عقب‌مانده آموزش و پرورش در ايران باعث افت تحصيلی در آذربايجان شده و به ديرپائی بی‌سوادی و کم سوادی در اين منطقه کمک کرده است.
۴- انتصاب مديران دولتی غير بومی و ناآشنا به مسائل منطقه از سوی ارگانهای مرکزی يکی از دلايل سوءمديريت منطقه‌ای را فراهم کرده است.
۵- حکومت مرکزی نه تنها هيچ کمکی به حفظ و توسعه ادبيات و زبان و فرهنگ آذربايجان ندارد، بلکه با سياست‌گذاريهای آشکار و پنهان خويش سعی در امحا آن دارد و علاقه‌مندان به حفظ مختصات هويت ملی (قومی) را با اتهام پان‌ترکيست تحت پيگردهای قانونی قرار داده است.
و......

شايد بتوان به راحتی دهها مورد از اين دست را نوشت، اما با توجه به چهارچوب محدود زمانی به همين چند مشخصه اعتقادی اکتفا می‌کنم، اما سوآلی که در اينجا برای برخی از شما پيش آيد اين است که:
- چرا آذربايجانی‌ها احساس تبعيض می‌کنند، چرا چنين ذهنيتی در ميان آذربايجانی‌ها شکل گرفته و آيا اين ذهنيت صرفا زائيده تخيلات و حاصل سوءتفاهمات‌است يا در واقعيات ملموس جامعه عينيت دارد؟
ذيلا با طرح چند مثال نشان خواهم داد که اين ذهنيت دقيقا برخاسته از عينيت موجود جامعه است:
۱- در آذربايجان افت تحصيلی فاحشی وجود دارد، اگر در نظر داشته‌باشيم که آذربايجانی‌ها با ارداده‌ی خودشان نخستين مدارس را در ايران بنيان‌گذاری کرده‌اند طبعا نبايستی رتبه باسوادی در آنجا پائين‌تر از استانهايی که سی- چهل سال بعد در آنجا مدارسی تاسيس شده باشد. اما در حال حاضر رتبه باسوادی در آذربايجان پائين‌تر از سمنان و يزد و کرمان و قم و چهارمحال و...است. مقايسه اين وضعيت نشان می‌دهد که در مناطقی که آموزش به زبان مادری است، عليرغم تاخير تاريخی ‌شان، راحتتر باسواد می‌شوند، قابل ذکر است که استانهای آذربايجان شرقی، غربی، اردبيل و زنجان (که دارای اکثريت ترک زبان هستند) از نظر بی‌سوادی در ميان استان‌های ايران به ترتيب زير: از رتبه اول در ۱۳۰۵-۱۳۲۰ به رتبه دوم در ۱۳۲۵ و نهايتا به رتبه نوزدهم الی بيست و چهارم در سال ۱۳۷۵ افت کرده‌اند. با توجه به اين واقعيت عملا آذربايجانيها در تقسيم اجتماعی کار در رده‌های پائين جای ميگيرند بدين ترتيب به تدريج ادامه‌ی تبعيضات قومی و فرهنگی باعث ايجاد تضاد طبقاتی در جامعه می‌شود. (ديلماج- شماره ۱۳ – سياست‌زدگی در امر آموزش و افت تحصيلی- عليرضا صرافی)
۲- به عنوان شاخصی در پائين بودن سرمايه‌گذاری دولتی در آذربايجان، ميتوان به در طول هشت سال رياست جمهوری آقای رفسنجانی حجم سرمايه‌گذاری بخش دولتی در معادن استان کرمان سيصد برابر حجم سرمايه گذاری دولتی در همين بخش برای چهار استان آذربايجان شرقی، غربی، اردبيل و زنجان بوده است. (سهم ناچيز آذربايجان از سرمايه‌گذاريهای دولتی- عليرضا صرافی)
۳- شاخص ديگر برای مشکل مضاعف بيکاری و تبعيضات اقتصادی، پديده مهاجرت است، قابل ذکر است: جمعيت چهار استان آذربايجان شرقی و غربی و اردبيل و زنجان در سال ۱۳۳۵ معادل ۱۵.۱% از جمعيت ايران بوده اين نسبت در آخرين آمارگيری‌ها به ۱۲.۷۴% کاهش يافته و آذربايجان شرقی همواره مهاجرفرست‌ترين استان کشور بوده‌است. (ديلماج شماره ۹و۱۰ : گزارش اقتصادی، محسن مختاری)
۴- در سال ۱۳۳۵ در سال ۱۳۳۵ در شهر ۰۰۰/ ۸۰۰ /۱ نفری تهران ۱۰% شناسنامه‌های اهالی شهر صادره از استان آذربايجان شرقی بودند، باتوجه به اينکه ساير مناطق ترک زبان ايران (آذربايجان غربی، زنجان، همدان و ساوه و …) جمعيتی معادل ۳ برابر آذربايجان شرقی دارند، می‌توان حدس زد که در آن سال تا ۴۰ %اهالی پايتخت از متولدين شهرهای ترک زبان بودند، به اينها بايد تعداد کودکانی که از والدين آذربايجانی در تهران به دنيا آمده و شناسنامة تهرانی دارند را نيز اضافه نمود. تا معلوم شود که دولتها با چه هزينه‌ای سياست تخليه آذربايجان به تهران و تغيير مشخصات هويتی آنان را تعقيب می‌کرده‌اند. (روزگاران- سياست تهران پروری – عليرضا صرافی)
۵- تعدادکثيری از مهاجرين ترک زبان در مناطق فارس‌نشين مرکزی مورد تحقير و توهين قرار گرفته و تحت فشارهای روحی و اقتصادی و در شرايط عدم آشنائی با تاريخ و هويت ملی خويش به شدت در داخل فارس‌زبانها آسيميله می‌شوند.
۶- سطح زندگی در آذربايجان پائين است. متوسط درآمد خانوار شهری در استانهای آذربايجان نسبت به متوسط کل کشور در حدود ۱۵% کمتر است (در سال ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰) (ديلماج شماره ۹و۱۰ : گزارش اقتصادی، محسن مختاری)
۷- توسعه صنعتی چهار استان آذربايجان ۴۶% از متوسط توسعه صنعتی کشور پائين‌تر است (در سال ۱۳۷۹و۱۳۸۰) (ديلماج شماره ۹و۱۰ : گزارش اقتصادی، محسن مختاری)
۸- از سال۱۲۷۹ تا ۱۳۰۴ در ايران هشت کارخانة مدرن، تاسيس گرديد. که پنج تای آن در تبريز بود، آذربايجان تا قبل از استقرار حکومت پهلوی به لحاظ تجاری و صنعتی با فاصلة چشمگيری، پيشتاز بود. معهذا اين منطقه در سال ۱۳۶۵ به لحاظ تعداد شاغلان در صنايع بزرگ به مرتبة هفتمين استان کشور تنزّل نموده‌است. (کمال اطهاری سمينار آذربايجان در سال ۱۳۷۲)
۹- آثار باستانی آذربايجان مورد بی‌مهری قرارگرفته و برنامه‌ريزی بلندمدتی جهت مرمت آثار و احيای بافت کهن شهری و... به دنبال ان برنامه ريزی جلب توريست وجود ندارد . محورهای توريستی کشور مربع اصفهان، شيراز، يزد و کرمان است، و آذربايجان با داشتن جاذبه‌های وسيع توريستی (آثار باستانی، طبيعت متنوع، آبهای گرم، توريسم روستائی و آب و هوای مناسب در تابستان) خارج از اين دايره قرار گرفته است.
۱۰- سانتراليزم بوروکراتيک حاکم بر ايران باعث رشد غيرمعقول مرکز و تضعيف مکرر آذربايجان شده است، تبريز تا سال ۱۳۴۵ شهر دوم ايران شمرده ميشد، از از آن به بعد به رتبه چهارم سقوط کرده و عنقريبا شهرهای شيراز و کرج و قم نيز آنرا به رتبه هفتمين شهر ايران تنزل خواهند داد. در مقابل نرخ رشد جمعيت شهر تهران در قرن حاضر هفت برابر بيشتر از رشد جمعيت کشور بوده‌است. جمعيت ايران در سال ۱۳۰۰ قريب به ۱۰ ميليون نفر و جمعيت شهر تهران در آن سال نزديک به ۲۰۰ هزار نفر بوده‌است. به عبارت ديگر جمعيت مرکز تنها معادل ۲% جمعيت کشور بود. حال آنکه مطابق با آمار سال ۱۳۷۵ قريب به ۹ ميليون نفر در تهران و شهرکهای وابسته چون اسلامشهر قدس، ورامين، قرچک، کرج و … زندگی ميکردند که اين رقم قريب به ۱۵% جمعيت کشور است. به عبارت ديگر نرخ رشد جمعيت تهران ۷.۵ بار بيشتر از متوسط نرخ رشد جمعيت کشور بوده است. که طبعا مشکلاتی نظير ترافيک و آلودگی هوا و اتلاف ميليونها ساعت وقت مفيد در مسافرتهای درون‌شهری را برای ساکنين پايتخت به وجود آورده است.
تصور می‌کنم ذکر اين چند نکته که به راحتی دهها آمار و ارقام مستند ديگر نيز می‌توان در کليه شئون اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و خدمات و... ارائه داد که نشانگر اعمال سياستهای دولت مرکزی در تضعيف دولت مرکزی باشد.
- اما چرا ديگر اهالی کشور، حداقل روشنفکران آن از وجود مظالمی که بر آذربايجانی رفته، اطلاع ندارند؟

علت اين امر را می‌توان بطورکلی بر وجود سانسور و بايکوت وسيع خبری از سوی رسانه‌ها و سمپاشی‌های فراوانی که بر عليه ما صورت می‌گيرد و همچنين پيشداوری‌هايی حاکم بر ذهنيت همين روشنفکران دانست، پيشداوری‌هايی که خود به عنوان عايقی در ايجاد فضای گفتگو عمل کرده است. لذا آذربايجانی‌ها اين بحث‌ها را در درون خود (با استفاده از نشريات محلی، دانشجوئی، سايتهای اينترنتی و....) و جدا از گفتمان مسلط در مرکز، پيش برده‌اند. اکنون که خوشبختانه برخی از گروهها پيشقدم شده، دريچه‌هايی برای ايجاد فضای گفتگو ايجاد کرده‌اند، ما اين فرصت را نيز مغتنم می‌شماريم.
***
اگر بخواهم از اين بحث جمعبندی مختصری ارائه و نتيجه‌گيری کنم بايستی بگويم که: جنبش آذربايجان، بزرگترين جنبش دهه‌های اخير در ايران است، که در مقابل واقعيت و عينيت حاکم بر آذربايجان که همانا سياستهای تبعيض ملی باشد شکل گرفته، اين جنبش جنبشی‌است مدنی و بر مبنای حقوق دموکراتيک انسانی، خواستار تامين شرايط مناسبی برای رشد و توسعه جامعه آذربايجان است.
قابل ذکر است، در آذربايجان جنبشهای دانشجوئی و زنان و .... نيز در سنگرهای مستقلی از هم فعالند، اين جنبش‌ها نيز همواره بر وجود تبعيضات ملی و لزوم رفع آن مصرّ بوده‌اند.
***
در پايان لازم می‌بينم سئوالی از مدافعين حقوق بشر که حوزه فعاليت خود را سرتاسری تعريف می‌کنند، کرده باشم. آيا حقوق زبانی و حقوق اقليتهای ملی جز حقوق بشر شمرده نمی‌شوند؟ چرا تا کنون کنوانسيون‌های سازمان ملل در اين موارد را ناديده انگاشته‌ يا به لطايف‌الحيل از کنار آن گذشته‌اند؟ آيا می‌توان با انتخاب گزينشی از مفاد حقوق بشر، حقوق اکثريت اهالی اين کشور را ناديده گرفت؟ آنان که خود را مدافع آزادی بيان در حوزه سراسری قلمداد می‌کنند بايستی به اين سئوال پاسخ دهند که چگونه بدون تامين آزادی زبانی که اين بيان توسط آن انجام خواهد شد، قادر به تامين اين حق برای ميليونها هموطن خويش خواهند بود؟

ملکان قصبه سینده سئچگیلر عرفه سینده شهروز افخمی کی 70%جانبازلیغی واردیر آدای اولموشدور. ملکان لیلارین دئدیینه گؤره بو جینابین اوی لاری اوغورلانمیشدی و بونون لا باغلی اعتیراض اولاراق 100 ده ن آرتیق کیشی و قادین آذربایجان ین باش کندی تبریزده فرمانداری قاباغیندا توپلانمیشدیر لار. بیر حالداکی تبریز میللتی بونلاری گؤره رک چوخ اعتینا سیز بونلارین قاباغیندان سوووشوردولار. بونا گؤره کی تبریز میللتی بیلیر کی 10ایل لردیر آذربایجان دا، سئچگی آنلامی یوخدور بو آنلامین تکجه آدی واردیر و بو آد دادا رژیم (ایران) اؤزونه مشروعیت باغیشلاماق ایسته ییر و بونا گؤره ده کی، رژیمه مشروعییت باغیشلاماسینلار صندوق باشینا گتمیرلر و گئده نلره ده  اونم وئرمیرلر. چون بیلیر لر کی سئچگیلر هیچ بیر حقیقت له اویغون دئییل بو نو دا آرتیر مالییم کی فارس فاشیزملری زامانی چاتاندا اؤز بالالارینادا رحم ائت میرلر.

گرچک ده ن یازیق لار اولسون او آداملارا کی اؤز سسلریله ایستییرلر بو رژیمه مشروعییت باغیشلاسینلار.

Ötən həftə naməlum səbəb üzündən tutulub bir neçə günlüyə həbsə salınan Tehranın polis rəisi general Rza Zarei məhkəmə müddətinə qədər zaminə buraxılıb.

General Zarei Tehran hüquq-mühafizə qüvvələrinin aylardan bəri İran paytaxtında əxlaqsızlığa və hicab qaydalarının pozulmasına qarşı apardığı əməliyyatlara başçılıq edirdi.

«Media forum» saytının məlumatına görə, Tehranın Əmir Kəbir Universiteti tələbələrinin bülleteni (Əmir Kəbir bülleteni) ölkənin «Əsre-İran» saytına istinadla general Zareinin istefa verəcəyi barədə məlumatı bir neçə gün əvvəl yaymışdı. Xəbəri Tehran hüquq-mühafizə qüvvələrinin sözçüsü, polkovnik Əhmədi də təsdiqləmişdi.

İran prezidenti Mahmud Əhmədinejadın yaxın admlarından olan R.Zareinin işdən çıxarılmasının, tutulub sonradan zaminə buraxılmasının səbəbi barədə İran mediasında hər hansı məlumat yayılmayıb.

Qeyri-rəsmi xəbərlərə görə, R.Zarei xəlvət bir evdə yaxalanıb. Onun burada İran Məhkəmə Sisteminin rəisi, ayətullah Şahrudinin birbaşa tapşırığı ilə izlənərək yaxalandığı bildirilir. Adının çəkilməsini istəməyən bəzi mənbələr «Əmir Kəbir» bülleteninə açıqlamalarında deyiblər ki, paytaxtın polis rəisi həmin xəlvəti yerdə 6 çılpaq qadınla eyş-işrətlə məşğul olduğu vaxt ələ keçib.

Martın 13-də İran İraqın üç sərhəd kəndini ağır artilleriya atəşinə tutub. Separatçı Kürdüstan Azad Həyat Partiyasının («Pejak») bir neçə yaraqlısının qətlə yetirildiyi, həmin qrupdan çoxlu hərbi sursat və partlayıcı maddə müsadirə edildiyi bildirir.

«Media forum» saytının məlumatına görə, İraqın Zəravə şəhərinin meri Azad Vəsu «Frans-press» agentliyinə açıqlamasında deyib: «İran ordusu sübh saat 6-dan İraq ərazisində olan üç kəndi ağır top atəşinə tutmağa başlayıb. Atəş 30 dəqiqə davam etsə də, bu saata qədər hər hansı bir insan tələfatı qeydə alınmayıb. Lakin İranın hücumu əhalinin vahiməsinə səbəb olub».

Zəravə şəhəri İraqın Süleymaniyyə şəhərinin 160 kilometrliyində yerləşir.

İran Türkiyədə fəaliyyət göstərən KürdFəhlə Partiyasının (PKK) İran qanadı olan «Pejak»ı terrorçuluqda günahlandırır. «Pejak»ın əsas gizli qərargahları İraq Kürdüstanında yerləşir.

مارتين ۱۴-اونده ب.م.ت-نين باش مجليسي گئنيش ايجلاسيندا ۶۲-اينجي دؤنمينده گونده ليگينده ۲۰-اينجي بند کيمي دوران «آذربايجانين ايشغال ائديلميش اراضيلرينده وضعيت» مسئله سيني موزاکيره ائديب. موذاکيره لرده آذربايجانين ب.م.ت-دکي دايمي نوماينده سي آقشين مئهدييئو چيخيش ائده رک ب.م.ت-نين عوضوو اولان دؤولتلرين نوماينده لرينه ائرمنيستانين آذربايجانا قارشي ايشغالچي سيياستي باره ده دانيشيب، نوماينده هئيتلريني مثله ايله باغلي آذربايجانين مؤليفي اولدوغو قطعنامه لاييحه سيني دستکله مه يه چاغيريب.

۹ بنددن عيبارت قطنامه لاييحه سي ب.م.ت باش مجليسي نين ائرمنيستان-آذربايجان، داغليق قاراباغ موناقيشه سينه داير مؤوقئييني ايفاده ائدير. او جومله دن آذربايجان جمهوريتي نين بين الخالق سويييه ده تانينان سرحدلري چرچيوه سينده اراضي بوتؤولوگونه دستک وئرير، ايشغال اولونموش بوتون اراضيلردن ائرمنيستان قوووه لري نين تام و قئيد-شرطسيز چيخاريلماسيني طلب ائدير و مجبوري کؤچکون دوشن آذربايجانليلارين اؤز يوردلارينا قاييتماسي اوچون مووافيق شرايطين ياراديلماسيني عکس ائتديرير.

موذاکيره لرده آ.ب.ش-نين ب.م.ت-دکي دايمي نوماينده سي نين موعاويني آلئخاندرو وولف آتت-اين مينسک قروپونون همصدر اؤلکه لري آديندان چيخيش ائده رک بيلديريب کي، مينسک قروپو اؤلکه لري قطنامه لاييحه سي نين علئيه اينه سس وئره جک. ايسلام کونفرانسي تشکيلاتي نين مؤوقئييني ايفاده ائدن پاکيستان نوماينده سي، گوام دؤولتلري آديندان دانيشان اوکراين نوماينده سي، هابئله تورکيه و اوقاندا تمثيلچيلري آذربايجانين اراضي بوتؤولوگونو تانيياراق لاييحه ني دستکله مه يه چاغيريبلار.

آذرتاج خبر وئرير کي، موذاکيره لرين سونوندا کئچيريلن سس وئرمه ۳۹ لئهينه، ۷ علئيه اينه، ۱۰۰ بيترف سسله نتيجله نيب. بئله ليکله، ب.م.ت-نين باش مجليسي «آذربايجانين ايشغال ائديلميش اراضيلرينده وضعيت» باره ده قطعنامه ني قبول ائديب.

با توجه به برخی محدودیتهای پیش روی کمیته مردمی دفاع از غرب آذربایجان امیدواریم هواداران و فعالین حرکت ملی آذربایجان که به نحوی نشریه به دستشان می رسد در توزیع آن ما را یاری رسانند.

ایران ایچ ایشلری وزارتی دوننکی صندوقلارا تؤکولن رای‌لرین نتیجه‌لرینی یایماغا باشلاییب.  اصولگرالار اعلان ائدیبلر کی، اونلارین نامزدلری‌نین 70 فایزی اسلامی شورا مجلسی‌نین 8-جی دؤنمی سئچکی‌لرینده اوغور قازانیب. ائله‌جه ده اونلارین دستکله‌دییی دیگر شخصلرین 65 فایزی سئچکی‌لرین غالبی‌دیر.

بیرلشمیش اصولگرالار جبهه‌سی محمود احمدی‌نژادین طرفداری بیر جناح ساییلیر.

دیگر طرفدن، اصلاحاتچیلار ستادی دئییب کی، مجلس‌ده‌کی  اصلاحاتچی‌لارین قازانماغا چالیشدیغی  102 کورسودن 34 کورسو یوز فایز اصلاحاتچیلارا چاتیب و اصلاتچیلار بیرلییی‌نین دستکله‌دییی 15 نامزد مجلس سئچکی‌لری‌نین ایکینجی دؤنه‌مینه یو تاپیبلار. 

سئچکی نامزدلری صندوقلارا تؤکولن رای‌لرین دؤرتده بیرینی الده ائده بیلمه‌سه‌لر سئچکی‌لر ایکینجی دؤنمه چکیلیر. ایران مجلس سئچکی‌لری‌نین ایکینجی دؤنمی گلن ایلین(شمسی) اردیبهشت آییندا کئچیریله‌جک. 

"اصلاحاتچیلار بیرلییی" و "اعتماد ملی" ایکی اصلاحاتچی تشکل‌دورلار. اونلار اعلان ائدیبلر کی، صلاحیتلری‌نین تایید اولونمادیغی و گئنیش النمه‌لر نتیجه‌سینده مجلس‌ده‌کی بوتون کورسولر اوچون مبارزه آپارماق امکانلاری یوخدور. اونلار آنجاق مبارزه‌نی ممکون گؤردوکلری ناحیه‌لرده رقابت ائده‌جکلر.

سئچکی‌کمیته‌سینین دئیینه گؤره، بو گئجه‌نین سونونا قدر تهران‌دان سونرا بوتون باشقا حوزه‌لرین رای سونوجلاری وئریله‌جک.

کئجن دؤنم‌لرین عکسینه اولاراق ایچ ایشلری  وزارتی تصمیم توتوب فقط سون نتیجه‌لری آچیقلاسین. کئچن ایللرده تهران و باشقا شهرلرده‌کی سئچکی نتیجه‌لری ساییلدیقجا اوخونور و اعلان ائدیلیردی. بو تصمیم بیر چوخ سیاسی گروهلارین، او جمله‌دن اصلاحاتچی‌لارین اعتراضینا سبب اولوب.

سئچکی کمیته‌سی آرتیریب کی، بو ایل رای وئرمه شرایطینده اولانلارین 65 فایزی سئچکی‌لره قوشولوب. بو رقم کئچن دؤنم 51 فایز ایدی.

انسانلارین گئنیش شکیلده سئچکی‌لره قاتیلماسی شهرستانلاردا اولوب. تهراندا بو رقم 40 فایز ایمیش.

آخيردا طيليسم سيندی و گونئی آذربايجان ادبياتيندا ايلك دؤنه اولاراق خارجی ديللردن ترجمه اولموش بير قيسسا ناغيل توپلوسو يئنی بير يول آچدی. بو طيليسمی سينديران و بو يئنی يولو آچان جسارتلی مترجيميميز، رضا حسينی دير و اونين اينگليس ديليندن چئويردييی «ساواش» آدلی قيسسا ناغيل توپلوسو، بو يولون ايلك آما گووَنيلن آدديمی دير. بو كتاب، آدليم آمئريكالی يازيچی ائرنئست هئمينقوئی يين بير پارا قيسسا ناغيللارين احتوا ائدير و ياشماق درگيسی طرفيندن چاپا وئريليب.
يازی سايتی بو شيرين و خوش خبری سئوينجله قارشيليياراق، رضا حسينی و هابئله ياشماق درگيسينه اوركدن تبريك دئيير.

تاریخ: 13 مارت 2008

زامان :ساعات  14-15

مکان: Rayburn House Office Building, Room 2220

اونایلانمیش حاضیر اولاجاق شاهیدلر:

فاخته زمانی، آذربایجانلی سیاسی توتوقلولارمودافیعه درنه گی دیرکتؤرو(مودورو)

شریف بهروز، ایران کردستانی دموکرات پارتیسی آمریکا بیرلشمیش دؤولت لری تمسیلجیسی

کیت بیقلوف، آمریکا بیرلشمیش دؤولت لری باهایی لری اولوسال دینی مجلیسی خاریجی ایشلرمودورو

دؤکتور علی التایع، شاو اونیوئرسیته سی سوسیولوژی پوروفئسؤرو و دئکانی

خوزیستان عربلرینین یازاری(الاحواز) ، ایران: بیر سوسیو- پولوتیک تاریخ

دؤکتور م. حسین پور، آووکات، ایران و اونون میللتلری کیتابینین یازاری

بو " واشنگتوندان باخيش" دير.

 ايرانلی- آذربايجانلی انسان حاقلاری مدافعه چيسی عباس ليسانی نين دوستلاری و ياخينلاری اونون حياتيندان نگرانديرلار. ياييلان معلوماتلارا گور، او ساخلانيلديغيی اردبيل ياخينليغيندا يئرلشن اهر شهری حبس خاناسيندان ايرانين مرکزينده يئرلشن يزد شهری حبس خاناسينا سورگون ائديليب.

عباس ليسانی نين خانيمی روقيه ايسه دئيير کی، اونون اری نين يزد شهر حبس خاناسينا کوچورولمه سی قانونسوزدور. اونون دئديينه گوره، سورگونه مقاومت گوسترن عباس لسانی حبس خانا مامورلاری طرفيندن پيس وضعيتده دويولوب. اونون دوستلاری اينانير کی، جناب ليسانی نين کوچوردولمه سی، اونو داها دا تکله مک(تجريد ائتمک) و داها چوخ اينجيتمک مقصدی داشيير. رژيمين قانونسوز رفتارلارينا اعتراض علامتی اولاراق جناب لسانی آجليق اعتراضينا باشلاييب.

 آمريکا سسی نين آذربايجان سرويسينه مصاحبه سينده خانيم ليسانی دئييب کی، ايرانلی- آذربايجانلی لار ئوز انسان حاقلاری اوغروندا مبارزه نی دوام ائتديره جکلر:" اونلار( ايران رژيمی) بيزی سينديرا بيلمه يه جک. اگر اونلار عباسی عومرونون سونونا دک زنداندا ساخلاسا دا، بيز اونو هر زامان مدافعه ائده جه ييک و اونلار بيزی سينديرا بيلمه يه جک."

 ايراندا انسان حاقلارينين وضعيتی ايله باغلی آمريکانين دولت دئپارتمنتی نين يايديغی ان سون حساباتدا دئيلير، "2006-جی ايلين ژوئن آييندا امنيت رسمی لری بير اعتراض ميتينگی نين آردينجا آذری فعال عباس ليسانی- نی حبس ائده رک اونو "دولت سيستمينه قارشی قوه لرله ايش بيرليينده" اتهام ائديبلر. آمنستی اينترنشنال-بين الخالق عفو تشکيلاتی نين معلوماتينا گوره 2006-جی ايلين سپتامبريندا ليسانی 16 آی حبس و 50 شلاق جزاسينا محکوم ائديلميشدی."

تهلوکه ده اولان باشقا بير ايرانلی –آذربايجانلی ايسه رضا داغستانی دير. او آذربايجان تورکجه سی و فارسجا

نشر اولونان "چنلی بئل" ئويرنجی(دانشجو) درگی سينين يازاری دير.او آذربايجان تورکجه سینين تدريسی اوزره معلم دير و21 فئورال- بين الخالق آنا ديلی گونونون قيد ائديلمه سی ايله باغلی دينج تدبيرلرين کئچيريلمه سينده رول اويناييب. آمنستی اينترنشنالين بيلديرديينه گوره، جناب داغستانی فئورالين 21-ده اورميه ده دوغما ائوينده حبس اولونوب.

 آمنستی اينترنشنال اونون"ايرانلی آذربايجانليلارين حقوقلاری اوغروندا دينج فعاليت لرينه گوره حبس ائديلديينه و وجدان محبوسو" اولدوغونا  اينانير. آمنستی اينترنشنالين رسمی لری همده اونون شکنجه تهلوکه سی آلتيندا اولدوغونا اينانير.

 آمريکانين دولت کاتبی کانداليزا رايس دئيير، " دونيانين بوتون بولگه لرينده کيشی لر و قادينلار چوخ حالدا ئوزلری و عائيله لرينه قارشی تهلوکه آلتيندا،انسان حاقلارینی و ايلکين آزادليق لارينی مدافعه ائتمک ، وجدانلارينی ايزله مک و ئوز دوشونجه لرينی قورخمادان سويله مک، اونلاری اداره ائدنلری سئچمک، ئوز ليدئرلرينی مسئول توتا بيلمک، قانون چرچيوه سينده عدالتلی برابرليين تامين ائديلمه سی اوغروندا مبارزه آپارماقداديرلار." او دئيير." آمريکاليلار اينانير کی، بو جسارتلی کيشی لر و قادينلاری مدافعه ائتمک بيزيم وظيفه ميزدير."

آذربایجانلیلارین وضعیتی باره ده دانیشان آذربایچانلی سیاسی محبوسلار مدافیعه انجمن ینین صدری، خانیم فاخته زمانی بیلدیریب کی، آذربایجانلیلار اولکه نین ان بویوک خلقی اولسا دا، موللا رئژیمی اونلارین تمل حقوقلارینی بوزور، اوز دیللرینده تحصیل آلماسینا ایمکان وئرمیر. او اوز حقوقلارینی طلب ائدن آذربایجانلی فعاللارین تعقیبلره معروض قالدیغینی، اونلاردان 20 نفرین ایسه قوندارما ایتیهاملارلا حبس اولوناراق حبیس خانایا آتیلدیغینی دئییب.

بیلدیییمیز کیمی زنجانلی نئچه میللی فعاللار حاقسیز اولاراق آیلارجا زیندانلاردا قالیب و شکنجه گوریدولر. آیلار سونرا زنجانلی میللی فعاللارین سربست قالماسی هامیمیزی سئویندیر میشدیر. آشاغیدا بو سئوینجین شکیللرین گوره بیلرسینیز.

دیکتاتوریا سیستم لرینده پارتی لره فعالیت آزادلیغی وئریلمیر. بئله بیر سیستم لر گئنل ده گلیشمه میش سیستم لر اولاراق ده یرلندیریلیر. گونئی آذربایجان توپلومو دا ایران چرچیوه سینده بئله بیر سیاسی اورتامدا یئر آلمیشدیر. بئله توپلوملاردا ایستر کولتوره ل، ایستر توپلومسال و یا سیاسی گلیشمه لر سیراسیندا اویرنجی حرکاتلاری بویوک سوروملولوق ایچریسینه گیرمک زوروندا قالیرلار. بو سوروملولوق اویرنجی حرکاتی نین گنجلیگی، ایده آلیستلیگی و دینامیزیمینده ن قایناقلانیر. اویرنجی حرکاتی ایسته سه ده، ایسته مه سه ده توپلومدا اولان سیاسی اجتماعی اولای لاردا جدی شکیلده رول اویناماق زوروندادیر. اویره نجی حرکاتی ماهیتینده هر زامان آزادلیق، عدالت، دمکراسی و توپلومو گلیشمه یه گوتورمک فاکتورلاری یئر آلیر. گونئی آذربایجان اویرنجی حرکاتی ماهیتی اعتباریله هر زامان انتقادی توتومونو قورویاراق نه حوکومت طرفداری اولور و نه ده بللی بیر قروپ و یا پارتی ایچینده اریمه ک ایسته ییر. بو اوزه للیک اونون باغیمسیزلیق ایدیاسیندان قایناقلانان بیر ایستک دیر. گونئی آذربایجان اویرنجی سی بیلیرکی آذربایجانین میللی چیخارلاری پارتیالارین چیخارلارینین اوستونده دورور. اویرنجی حرکاتی ماهیتی اعتبارایله داها دوز و صادیق اولماغا چالیشیر، حالبوکی پارتی لر اوز فیکیرلرین، لیدرلرین و حتی شخصی منفعت لرین اوسوتون توتاراق اخلاق پرنسیبلرینی راحتجاسینا چینه یه بیله رلر. بو 10-15 ایللیک حرکاتدا گونئی آذربایجان اویرنجی حرکاتی بونلاری یاخیندان یاشامیش و چوخ قیمت لی تجربه لر الده ائتمیشدیر. گونئی اویرنجی سی بیر شخصین و یا بیر قوروپون آذربایجانین تک قوروپو و تک لیدری اولما حیس لرین چوخ یاخیندان دفعه لرله تجربه ائدیب. اگر تکجه بو تجربه لر یئتمزسه بئله دونیادا اولان میللی حرکتلر و قورتولوش آرزوسوندا اولان فعالیت لره باخدیغیندا بئله بیر قوروپ و لیدرلرین سونوندا تک پارتی لی سیستم لرین یاراتماسی و دیکتاتورا چئوریلمه لرینی تاریخ درسلرینده اوخوموشدور. گنجلیگین صادیق، دوز، ایده آلیست و تمیز حیس لرینی اوز دیکتاتوریاسینا قوربان وئرنلر تاریخ بویو هئچ ده آز اولمامیشدیر. ائله بو نده ن لرله اویرنجی حرکاتی بونا اینانمیش کی بوتون پارتی لرله عینی مسافه ده دوراراق ایش بیرلیک ایچینده اولمالی دیر. اویرنجی حرکاتیمیزین بیر پارتی ایچینده اولماسی اونون اریمه سی دئمکدیر. میللی حرکتیمیزی 20 ایل ایچینده بو آشامالارا چاتدیران اویرنجی حرکاتی هر زامان کی کیمی عاغیللی اولمالی و ساده جه آذربایجانین میلی منافعی و چیخارلاری دوغرولتوسوندا حرکت ائتمه لی دیر. بعضا تجربه ان بویوک درس دیر. سون اون ایلین ایچینده اویرنجی حرکاتی ائله بویوک تجربه لر یاشامیش کی اصلا بیر داها گئریه دونمه یه امکانی یوخدور. اویرنجی حرکاتی اگر اوزونو پارتی لره یاخین توتسا بوتون گوجونو قوروپلار آراسی چاتیشمالاردا الده ن وئره جکدیر و اؤز اساسی فلسفه سین کی پارتیالارا قاریشماماق و میللی حرکتده اولان قوروپلارین و چالییشانلارین نقدی اولور ایتیره جک. سون ایللرده بعضا بعضی اویرنجی لرین بئله بیر حرکتلره گیرمه سی تکجه میللی حرکتیمیز دئییل بلکه اویرنجی حرکاتیمیزادا بویوک ضربه لر ائندیریب و یقین کی بونون خئیرینی ده فارس شونیزمی و ایرانین اطلاعاتی آپاریب. اویرنجی حرکاتی پارتی لرین رئکلام وسیله سی اولمامالیدیر و گونئی آذربایجانین میللی-سیاسی ادبیاتین یاراتمالی دیر. بعضا پارتی لر اوز چیرکین و اخلاقدان اوزاق داورانیشلارین اویرنجی لر ایچینده ده عمومی لشدیرمه یه چالیشیرلار. ائله کی تجربه سیز اویرنجی لر اخلاقدان اوزاق فعالیت لر ایچینه ده گیرمیش اولورلار. اگر بو یازی دا آچیب صاندیغی، توکوب پانبیغی دوشونجه سی گونئی آذربایجانین خئیرینه یاراسا بئله، اطلاعاتین خئیرینه یاراماسین دئیه اوندان اخلاق نامینه واز کئچیریک. بئله بیر اورتامدا هر بیر شئی یازماغی اویغون گورموروک و اینانیریق کی سو  گلیب یولون تاپاجاق. اویرنجی حرکاتی گئرچکده ن داها چوخ عاغیللی اولمالی دیر. اویرنجی حرکاتیمیز چوخ اوزاقلاری گورمه قابلیتین الده ائتمه لی دیر. بیز میلت اولاراق گوره جک چوخ ایشلریمیز وار. چوخ تاسف لر اولسون کی بو گون میللی حرکاتیمیز و حتی اویرنجی حرکاتیمیز ایچینده گوجوموزون بویوک بیر قیسمتی نی شونیزمه قارشی یوخ بلکه رقیب قوروپلارا قارشی صرف ائتمکده ییک. ائله بودا بیزیم توپلوموموزون و سیاسی لریمیزین هانسی آشامادا اولدوقلارینین بیر گوسترگه سی دیر.

اویرنجی حرکاتی نئجه داورانا بیلر؟

1-      اویرنجی حرکاتی هر زامان دمکراسی ده ن یانا اولمالی دیر. دمکراتیک پرنسیب لری آیاق آلتینا قویانلار میللی حرکتیمیزین دوستو دئییل دوشمنی دیرلر. اویرنجی لریمیز هر زامان اونلاردان اوزاق دورمالی دیرلار.

2-      اویرنجی حرکاتی بیرلیک طرفداری اولمالی دیر. فیکیرلرین عینی اولماماسی چوخ دوغال دیر. فیکیر آیریلیق لاری یونتم لره گوره اولمالی دیر. اگر آیرلیقلارین نده نی فیکیر و یونتم چئشیدلی لیی دئییل ده بیر پارتی ده ن حمایت ائدیب و ائتمه مک اولسا، او زامان وای بیزیم اویرنجی حرکاتیمیزین حالینا. اویرنجی حرکاتیمیز ایچینده سول و ساغ قانادلار اولابیلر. آما اویرنجی حرکاتیمیز آیریلیغین نده نلرینی بیر پوپولیست لیدر اوزه رینده ن ائتمه مه لی دیر.

3-      اویرنجی حرکاتیمیز موباریزه یولوندا رقیب قوروپلارا قارشی اخلاق سیز داورانمالارینا سون قویمالی دیر. حرکتی بیر بیرینده کپی ائتمک، مصادره ائتمک، رقیب لرین شعارلارینی اوغورلاماق اویرنجی حرکاتیمیزا یاراشماز.

4-      اویرنجی حرکاتیمیز آنادیلیمیزی قورویانلارین ایلک صفینده دورمالی دیر. دیلیمیزی اویرنمک، بو دیلده یازی لار یازماق و یئنی بیر ادبیات یاراتماق اویرنجی حرکاتیمیز دیگر آغیر بیر گوروی دیر.

5-      پارالئل ایشله مک لر اویرنجی حرکاتیمیز گوجونو آزالدیر. طبیعی کی اویرنجی حرکاتی یئنی لیگین طرفداری دیر. آما بو یئنی لیک، اصلینده یئنی متدلار ویونتم لر اولمالی دیر. هر گون یئنی بیر تابلو، یئنی بیر سیمگه میللی منافعیمیزی تهدید ائتمک ده دیر.

6-      اویرنجی حرکاتیمیز اوزونه باغلی اولمالی، بیر بیرینه اینانمالی و اوزونو گوجلندیرمه لیدیر. هر کسین آرخاسینجا صفحه لر قویماق، اطلاعاتین جاسوسو اولاراق تانیملاماق نتیجه سینده کیمسه کیمسه یه اینانمایاجاق و یئنه بونون خئیرینی ایسه بیز دوشمنلریمیز و ان باشلیجاسی اطلاعات آپاراجاق.

7-      زندانی لر و انسان حاقلاریندان مودافعه ائتمک اویرنجی حرکاتی نین بیرینجی گورولرینده ن دیر. میلی حرکت ایچینده توتوقلاما خبرلرینی آیری سئچکیلیک ائتمه ده ن دونیا مئدیاسینا چاتدیرمالی دیر.

8-      اویرنجی حرکاتیمیز فارس شونیزمی قارشیسیندا واحید گوج اولمالیدیر. هر جور اعتراض متینگ لرینده ال بیر و سس بیر اولمالی دیر. دوشمانا قارشی بیرلشمک گئرچک ملیتچی لرین وظیفه سی دیر. بو بیرلیک واحید رهبر، واحید پارتی و واحید الده دوزلتمه بایراغی قبول ائتمک آنلامینا گلمز.

9-      آراشدیرما مرکزلرینین یاردیلماسی، گوجلو آنالیز مرکزلرینین تشکیلی و میللی استراتژی و تاکتیک لریمیزین یاراتماسی ساده جه دینله مک دئییل اوخوماقدان آسیلی دیر. اویرنجی حرکاتی هر زامان و بوتون ساحه لرده چالیشمالی دیر.

10-   قدیمی اویرنجی فعالاری انزوایا سون وئرمه لی دیرلر. اونلار گنج اویرنجی لرین یانیندا دوروب تجربه لرین اونلار انتقال وئرمه لی دیرلر. تورکجه یازی لار، خبرلر و تفسیرلرده اونلارا یاردیمجی اولمالی دیرلار. انزوا دا دوران لار کئچمیش خطالارین تکراینا یول آچیرلار. چوخ صمیمی اولاراق گئرچکلری تزه اویرنجی لرله پایلاشمالی دیرلار.

11-   میللی حرکتیمیزده ن تنقید، اؤیرنجی حرکتین ان اساسی وظیفه سیدیر و بو او  زامان اولا بیلر کی اؤیرنجی حرکاتیمیز اؤز باغیمسیزلیقلارین قورویا بیله لر و و تنقیدین چرچیوه سین دوشونه لر.

جمعی از فعالان سياسی، فرهنگی، دانشجويی، کارگری و روزنامه نگاران به نمايندگی از تشکل های خود، نامه سرگشاده ای را به آيت الله هاشمی شاهرودی، رييس قوه قضاييه نوشته اند و نسبت به آنچه آن را «بازداشت های خودسرانه» تعدادی از زندانيان سياسی- عقيدتی خوانده اند، ابراز نگرانی کرده اند.

در اين نامه آمده است: «جمع کثيری از بازداشت شدگان خودسرانه سياسی- عقيدتی مدت هاا ست بر خلاف موازين قوانين اساسی، حقوق بشر و آيين دادرسی کيفری، بدون هيچ مستند حقوقی و صرفا به دليل اعمال نظرهای سياسی برخی مقامات امنيتی به صورت بلاتکليف در زندان به سر می برند.»

امضاء کنندگان اين نامه خواستار موافقت با آزادی يا دست کم مرخصی بازداشت شدگان سياسی- عقيدتی که به گفته آنان خودسرانه بازداشت شده اند، پيش از پايان سال و دستور تعجيل در بررسی پرونده های آنان و تعيين تکليف شان شده اند.

محمد علی دادخواه، حقوقدان و وکيل دادگستری در تهران در گفت و گو با راديو فردا در باره آنچه امضاء کنندگان اين نامه را به نوشتن آن واداشته، می گويد:« قاعده اين است که اصولا آزادی های بدوی و بديهی انسانی حفظ شود. قانون اساسی قالب هايی تعيين می کند که هيچ يک از قوای مقننه، مجريه و قضاييه حق و اجازه آن را ندارند که از آنها عدول کنند يا آنها را ناديده انگارند. اما متاسفانه می بينيم که برخی احضارها، بازداشت ها و توقيف ها فارغ از اين بايد ها و نبايد هايی است که قانون اساسی اعلام کرده و اصول و رويه قضايی آن را تاييد کرده است.»

در نامه فعالان سياسی و اجتماعی به بازداشت حشمت الله طبرزدی، احسان منصوری، احمد قصابان، مجيد توکلی، منصور اسانلو، سيد مهدی شيبانی، مصطفی علوی جدايی، مجيد اشرف نژاد، ياسر پيرحياتی، پيمان پيران، عفت قواعدی، آزاد رحمانی، عباس لسانی، محمد صديق کبودوند، بابک دادبخش، هانا عبدی، روناک صفارزاده، ياسر گلی، عبيد زارعی، محمود صالحی، فرهاد حاجی ميرزايی، عدنان حسن پور، يعقوب مهرنهاد، ابراهيم مهرنهاد، علی حيدريان، فرهاد وکيلی و فرزاد کمانگر اعتراض شده است

آقای دادخواه در ادامه می گويد «بازداشت های خودسرانه» مخالف قانون اساسی است و می افزايد:«اگر قانون اساسی می گويد هر کس که بازداشت می شود، ظرف ۲۴ ساعت بايد به او تفهيم اتهام شود، اگر قانون اساسی اعلام می کند که هر کس بايد وکيل داشته باشد و اساسا رکن تشکيل دهنده دادگاه را وکيل تصور کرده اند، اگر از اين ها عدول کنيم، هم قانون اساسی و هم حقوق بدوی و شهروندی را ناديده انگاشته ايم.»

در اين نامه به بازداشت حشمت الله طبرزدی، احسان منصوری، احمد قصابان، مجيد توکلی، منصور اسانلو، سيد مهدی شيبانی، مصطفی علوی جدايی، مجيد اشرف نژاد، ياسر پيرحياتی، پيمان پيران، عفت قواعدی، آزاد رحمانی، عباس لسانی، محمد صديق کبودوند، بابک دادبخش، هانا عبدی، روناک صفارزاده، ياسر گلی، عبيد زارعی، محمود صالحی، فرهاد حاجی ميرزايی، عدنان حسن پور، يعقوب مهرنهاد، ابراهيم مهرنهاد، علی حيدريان، فرهاد وکيلی و فرزاد کمانگر اعتراض شده است.

ادامه بازداشت سه دانشجوی اميرکبير

در همين حال، دادستانی تهران و وزارت اطلاعات مستنداتی را در باره پرونده سه دانشجوی دانشگاه امير کبير، احسان منصوری، احمد قصابان و مجيد توکلی که در نامه سرگشاده به رييس قوه قضاييه از آنها نام برده شده است، منتشر کرده اند.

خبرنامه امير کبير، پايگاه خبری دانشجويان دانشگاه امير کبير، با انتشار اين مستندات گزارش می دهد که بررسی مستندات موجود در پرونده حکايت از آن دارد که علی رغم آنکه دادستانی و دستگاه های ذيربط سعی کرده اند موارد مختلفی را به عنوان سند اثبات اتهام اين سه دانشجو به دادگاه تحويل دهند، در نهايت همه آنها متکی بر اعترافات به نوشته اين خبرنامه ساختگی است که «تحت فشارهای فراوان و شکنجه های غير انسانی» از اين دانشجويان در بند ۲۰۹ زندان اوين اخذ شده است.
اين سه دانشجوی دانشگاه امير کبير در ارديبهشت ماه سال جاری در پی انتشار نشريات دانشجويی که مقامات جمهوری اسلامی می گويند در آنها به مقدسات اسلام توهين شده است، بازداشت شدند.

دانشجويان هر گونه ارتباطی با اين نشريات را تکذيب می کنند و می گويند لوگوی نشريات دانشجويی جعل شده است.

محمد علی دادخواه، وکيل مدافع سه دانشجوی در بند دانشگاه امير کبير درستی اين مستندات را زير سوال می برد و می گويد:«نماينده دادستان در مرحله بدوی فرصت خواست تا دلايل خود را ارائه کند. مهلت و فرصتی که قانون آيين دادرسی کيفری معين کرده بود، يک هفته بوده است. هر چند جای اين سوال است که اگر ما هم از دادگاه تقاضای مهلت می کرديم، قبول می کرد يا نه. نماينده دادستان در انتهای مهلت هيچ دليل و مدرک و مستندی ارائه نداد.»

وکيل مدافع احسان منصوری، احمد قصابان و مجيد توکلی در ادامه به راديو فردا می گويد:« قرار بود بر اساس اصل ۱۶۷ قانون اساسی مبنای اتخاذ تصميم محاکم قانون باشد و ماده ۲۲۰ آيين دادرسی کيفری اين سرزمين اعلام می کند که هر کس مدعی جعل است، خود بايد آن را اثبات کند. بر اين مبادی کسی که سندی را اعلام کرده است و ما جعل بودن  آن را اعلام کرديم و بازهم پای فشرده که اين موارد صحيح است، به موجب قانون تکليف اثبات آن را داشته است. اما بنا به اعلام دادگاه که صراحتا در رای خود اعلام داشته است، دادستانی عاجز از ارائه دليل بود و عجز خود را در دادگاه اعلام داشت.»

محمد علی دادخواه در ادامه در باره اينکه دادگاه نظر خود را در باره اين سه دانشجو در مدت قانونی اعلام نکرده، می گويد:« بعد از مهلت قانونی علی رغم اينکه هيچ کس نمی تواند از قوانين آيين دادرسی عدول کند، چرا دادستان بدون دليل به حکم دادگاه اعتراض کرد. يک رسيدگی عادلانه و منصفانه ايجاب می کرد در دادگاه تجديد نظر اين مستندات را ارائه دهند. دادگاه تکليف دارد بعد از اخذ آخرين دفاع و بعد از اتمام دفاعيت دادستان و ختم دادرسی، در پرونده ای که هيچ دليلی عليه موکلان بی گناه، فرهيخته و دانشور من وجود ندارد، حکم دادگاه بدوی را که مبنی بر برائت آنهاست، تاييد کند و در آستانه عيد نوروز رخصت دهد که آنها به آغوش خانواده هايشان بازگردند.»

به گفته اين وکيل دادگستری، افکار عمومی، نگاه جهانی و قلب هزاران نفر با اين سه دانشجو است که می بينند علی رغم اينکه دادگاه اعلام کرده اينها بی گناه هستند، باز هم در زندان مانده اند و حق ايجاب می کند که نسبت به آنها اتخاذ تصميم عاجل و سريع کنند.

دادستانی تهران با استناد به اعترافات موجود در پرونده اين سه دانشجو می گويد که بر اساس اين اعترافات احمد قصابان، مجيد توکلی و احسان منصوری متهم هستند.

اين سه دانشجو بارها در نامه ای که به خانواده هايشان نوشته بودند و در دادگاه اعلام کردند که تحت شکنجه های شديد از آنها اعتراف گرفته شده و آنها مجبور بوده اند در مقابل دوربين اعتراف کنند که در چاپ و انتشار اين نشريات نقش داشته اند.

هفته گذشته نامه ای از مجيد توکلی يکی از اين دانشجويان دربند منتشر شد که در آن فيلم اعترافات خود و ديگر دوستانش را نشانه شکنجه های شديد در بند ۲۰۹ زندان اوين و سلول انفرادی دانسته بود.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی با استناد به عکس های اين سه دانشجو در تجمع های اعتراضی دانشگاه امير کبير، فيلم اعترافات آنها و همچنين نامه اين سه دانشجو به آيت الله هاشمی شاهرودی، رييس قوه قضاييه که پس از انتشار خبر شکنجه آنها منتشر شد، آنها را گناهکار می داند.

سه دانشجوی دانشگاه امير کبير می گويند پس از انتشار خبر شکنجه شدن آنها در زندان اوين، تيم بازجويی آنها را مجبور به نوشتن نامه ای به رييس قوه قضاييه کرد تا در آن شکنجه شدن خود را در طول مدت بازجويی تکذيب کنند.

محمد علی دادخواه با اشاره به مستندات منتشر شده توسط وزارت اطلاعات و دادستانی تهران می گويد:« قرار اين است که قانون معتبر باشد، مگر وزارت اطلاعات دستگاه قضايی است. مگر وزارت اطلاعات مبادرت به صدور رای هم می کند. مگر مخلوطی از قوه مجريه و قوه قضاييه به دادرسی می پردازند. قرار بود قوه مستقل قضاييه اتخاذ تصميم کند.»

وکيل مدافع سه دانشجوی دربند دانشگاه امير کبير می گويد اين مستندات نبايد بر اساس قانون در نتيجه رای دادگاه تاثير داشته باشند و می افزايد:«اگر مدارکی داشتند، بايد در حين رسيدگی و در هنگام طرح پرونده ارائه می کردند. منطق ايجاب نمی کند در حالی که نزديک به يک سال از پرونده آنها گذشته است به اين مستندات گوش بسپاريم. بها دادن به اين مستندات، بی بهايی به قانون و گريز از اصل ارزشمند تفکيک قوا است که در نظام حکومتی ما پذيرفته شده است.»

اين سه دانشجو پس از تحمل هشت ماه زندان توسط دادگاه عمومی تهران از اتهامات توهين به مقدسات دينی، توهين به حرم اهل بيت مسلمانان، توهين به مراجع تقليد مسلمانان، توهين به مردم شهر قم، توهين به زنان محجبه و جوانان متشرع، توهين به مسوولان نظام جمهوری اسلامی ايران، رياست جمهوری، وزير علوم و مسوولين دانشگاه امير کبير تبرئه شدند.

به گفته وکيل مدافع اين سه دانشجو، خانواده های آنان بنا بر حکم قاضی وثيقه های هشتاد ميليون تومانی پرداخت کرده اند و بر پايه قانون پس از پرداخت وثيقه بايد پس از ۲۴ ساعت آزاد می شدند.
برخی از فعالان دانشجويی برخوردهای صورت گرفته با دانشجويان دانشگاه امير کبير را نتيجه اعتراض دانشجويان اين دانشگاه به محمود احمدی نژاد می دانند.

محمود احمدی نژاد روز بيستم آذر ماه سال ۱۳۸۵ وقتی در دانشگاه امير کبير حضور يافت، با اعتراض شديد دانشجويان رو به رو شد و اين اعتراض تا آنجا پيش رفت که دانشجويان معترض عکس رييس جمهوری اسلامی را سوزاندند.

منبع: رادیو فردا

ایران- ین قندیل داغی نین بوگون پ.ک.ک- نین قولو اولان پژاک- ا یؤنه لیک عملیات چئرجوسینده توپ آتیشی نا توتدوغو ایددیعا ائدیلدی.

KYB اینترنت سیته سینده یئر آلان خبره گؤره، ایران توپچو لاری سولیمانیه- نین قوزئی دوغوسونداکی رازقا، ماررادو، شیناوا، پئشدار و باستا یاخینلیغینداکی قندیل داغی بؤلگه سینی توپا باغلادی.

بو گون صوبح ساعات لاری باشلانان سالدیریلار، ایکی ساعات داوام ائتدی. بو سالدیریلارین هئچ تلفاتی اولمادیغی بیلدیریلدی.

آرتیرماق لازیم کی سون زامانلاردا گونئی آذربایجان مئدیا مرکزلرینین دیقتینی اوزونه جلب ائتمکده دیر. گونئی آذربایجان دا اینسان حاقلارینین پوزولماسی و میللی فعاللارین دیرنمه لری ایستر ایستمز دونیا مئدیاسینی حرکته کئچیریبدیر.

ایللردیرکی ایران اطلاعاتی باکی نی اوز حیاط خلوتینه دونوشدوروب. اطلاعات آذربایجان دا بعضی رادیکال ایسلامچی لاری دا اوزونه جلب ائتمه یی باشاریب. ایران اطلاعاتی هئچ زامان قوزئی آذربایجان دا ساکین بیر اورتامین یارانماسین ایسته میر. قوزئی آذربایجانین گلیشمه سینی گونئی آذربایجان دا میللی ایستک لرین آرتماسینا نده ن اولابیله جه یینده ن ایران اطلاعاتی قوزئی آذربایجانی قرارسیز بیر دورما گتیرمکده ن خوشلانیر. عینی زاماندا اطلاعات باکی دا بیر شیعی و ایسلامچی حکومتین یارانماسینین طرفداری اولدوغونا گوره اوردا سیاسی فعالیت گوستره ن ایسلامچی لارا هر جور دستک وئریر.

نیکبخت: حقوق بشر اساساً ارتباطی به مسائل سیاسی ندارد. بسیاری از مسائل حقوق بشر، در باورهای دینی وجود دارد. حالا اگر در جاهایی، به نظر بعضی متفاوت است، این به سلیقه‌های شخصی آنان برمی‌گردد. البته بعضی از باورهای دینی ثابت است و این برای پیروان آن و طرفداران حقوق بشر هم مورد احترام است. در هر صورت، حقوق بشر چیزی نیست که حالت غربی و شرقی داشته باشد و ارتباطی به مسائل مربوط به گذار از دوره‌ای به دوره دیگر و تغییر و تحولات دولت‌ها و حکومت‌ها ندارد.

کمال حسینی: گفتگو با دکتر محمد صالح نیکبخت را در مورد سایه حقوق جهانی بشر بر ایران، از آن جهت انجام دادم که ایشان حقوقدان و وکیل پایه یک دادگستری و نیز سخنگوی “انجمن دفاع از حقوق زندانیان” می‌باشند. در ادامه گفتگوی ما را با ایشان می‌خوانید.

پیشینه مختصری از حقوق بشر در ایران را ذکر کنید؟

پیشینه‌ای در مورد حقوق بشر در ایران و همچنین جاهای دیگر به طور مشخص قابل تعریف یا بیان نیست زیرا حقوق بشر اصولاً حقی است که به انسان از آغاز پیدایش عالم تعلق داشته است. موضوع حقوق بشر محدود به زمان یا مکان نیست و این مشخصه اصلی حقوق بشر است. اما حقوق بشر زمانی مدون و در قوانین عرفی دنیا وارد شد که برای اولین بار اعلامیه جهانی حقوق بشر به وسیله مجلس ملی فرانسه پس از انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ در پشتیبانی از نخستین قانون اساسی این کشور تدوین شد. این حقوق که قبلاً مفاهیم آن در آثار اساتید، نویسندگان و فلاسفه برجسته آزادی خواه اروپا مطرح شده بود، این بار حالتی مدون و قاعده‌مند پیدا کرد و در ایران مصادف بود با اوایل دوره‌ی سلطنت فتحعلی شاه قاجار که قدرت فکر و اراده او در حد یک رئیس ایل بود. البته در اوایل بازتاب آن در دنیا به صورت حداقلی و حداکثری بود، در کشورهایی مانند ایتالیا، بلژیک، هلند، لوکزامبورگ و نقاط کوچک اروپا بلافاصله گسترش یافت ولی به نقاط دورتر مانند اروپای شرقی دیرتر رسید. حتی به آلمان که مجاور فرانسه بود، دیرتر رسید. در همان زمان بود که حقوق بشر وارد کشورهای اسلامی شد، ابتدا وارد امپراطوری عثمانی و بعد از آن هم وارد ایران شد. کم کم مسائلی از قبیل رعایت حقوق بشر و آزادی‌های مردم، که به عنوان وظایف دولت‌ها در آرای فلاسفه اروپا مانند مونتسکیو، ولتر و… آمده بود، وارد ایران شد و از آن به بعد تقریباً در دوره ناصرالدین شاه قاجار بنیاد آزادی که مبنای آن وجود قانون بود تدوین شد. بسیاری از نویسندگان این دوره مسئله قانون و رعایت حق انسان‌ها را این طوری مطرح و اعلام کردند: “برای آزادی و نجات ایران ما فقط به یک کلمه نیاز داریم آن هم قانون است و قانون است و قانون”.

وضعیت حقوق بشر در دوره مشروطیت چگونه بود؟

انقلاب مشروطیت یک انقلاب ضدفئودالی بود که در واقع مرز شروع دوران بورژوازی در ایران بود. این انقلاب اولین عکس‌العمل در برابر پادشاه وقت که مستبدی مطلق بود در ایران به وجود آمد. همراه با آن قانون اساسی ایران و متمم آن که نسبت به دوران خود پیشرفته بود تدوین و تصویب شد. این امر باعث شد که در ایران مسائل مربوط به حقوق انسان هم مورد بحث قرار بگیرد که متأسفانه با استبداد صغیر و دوره محمدعلی شاه و همچنین با قدرت گرفتن رضاخان در ایران این مسئله با مخالفت‌ها و تعارضاتی همراه شد و حقوقی که در دوره مشروطیت برای ایرانیان به وجود آمده بود، تقریباً از سال ۱۳۰۵ تا پایان دوره ۱۶ ساله دیکتاتوری رضاخان که به دیکتاتوری سیاه معروف بود، آنچه که به نام حقوق بشر یا حقوق انسان نامیده می‌شد محدود شد. باز در یک دوره تاریخی ۱۲ ساله دیگر از شهریور ۲۰ تا کودتای ۲۸ مرداد، مسئله آزادی‌های فردی و اجتماعی، مطبوعات آزاد، تشکل‌های اجتماعی و صنفی سیاسی مطرح و تشکیل شد که همه این‌ها بازتاب نفوذ مفاهیم حقوق بشر و دموکراسی در ایران بود که وجود خودش را در تحقق احزاب سیاسی آزاد، مطبوعات آزاد، نشر آزاد، حق بیان آزاد و… متبلور کرد. این دوره هم متأسفانه با کودتای ۲۸ مرداد، که اساس آن به وسیله آمریکایی‌ها و با همکاری انگلیسی‌ها بود و امروز بیش از همه دم از حقوق بشر می‌زنند، سرکوب شد. این سرکوب‌ها در آذربایجان با قتل‌عام وسیعی در سال‌های ۲۵ و ۲۶ همراه شد و بعد از آن در سال ۳۲ با سرکوب جنبش چپ پایان یافت. این وضع تا سال ۱۳۴۰ که دموکرات‌ها در آمریکا به قدرت رسیدند، ادامه یافت، آنها می‌خواستند از سرایت جنبش‌های انقلابی و طبقاتی در ایران جلوگیری کنند که مبادا گسترش پیدا کنند. برای این کار شاه ایران را وادار کردند که یک شبه رفرم اجتماعی را به نام “انقلاب شاه و مردم” انجام دهد. البته قسمت مربوط به اصلاحات ارضی با تحول عمیق اجتماعی همراه بود. در این دوره هم این رفرم باعث شد تا حدودی آزادی بوجود آید و جبهه ملی دوم فعال شود. البته این وضعیت هم ماندگار نبود چون از سال ۴۲ و ۴۳ شاه دوباره تمام قدرت را قبضه کرد و دیکتاتوری رضاخانی با توجه به شرایط زمانی بازتولید شد.

ارزیابی شما از انقلاب اسلامی و حقوق بشر؟

در انقلاب سال ۱۳۵۷ همه مردم از تمام نقاط کشور شرکت کردند، مردم انتظار داشتند به حقوق فردی، اجتماعی و سیاسی خودشان که همان حقوق بشر بود یعنی آزادی بیان، آزادی اجتماعات، آزادی احزاب سیاسی، آزادی روزنامه، کتاب، نشر و… دست یابند و این خواسته‌ها تا حدود زیادی تامین شد. متأسفانه طلوع آزادی هم با حمله عراق به ایران از سال ۱۳۵۹ به بعد غروب کرد، این طلوع به قول حافظ؛ خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود. در دوم خرداد ۷۶ مجددا فرصتی پیدا شد و بخشی از آزادی‌ها احیا شد و رعایت حقوق بشر و ضرورت پایبندی حکومت به آن مورد پیگیری جدی قرار گرفت.

ارتباط اقوام را با حقوق بشر در ایران چگونه می‌بینید؟

یکی دیگر از مسائلی که مربوط به حقوق بشر است، این است که اقوام ایرانی به یک اندازه از آزادی‌های فردی، اجتماعی، سیاسی و نعمت‌های این کشور و همچنین از امکانات محلی برخوردار باشند که البته این مهم به دست نیامده است و تبعیض بین اقوام وجود دارد. یعنی اقوام ایرانی به یک نسبت از حق سیاسی و اقتصادی برخوردار نیستند. برای مثال در بعضی از مناطق مانند کردستان مردم حتی در مدیریت‌های سیاسی پایین هم سهیم نیستند چه رسد به مدیریت‌های میانی و بالایی کشور، حقوق فرهنگی مردم مانند آموزش به زبان مادری پاس داشته نمی‌شود. در حالی که در قانون اساسی ایران آمده که؛ همه مردم ایران باید به یک نسبت از امکانات مادی، سیاسی و توزیع فعالیت‌ها در کشور برخوردار باشند (اصل ۴۸ قانون اساسی).

مساله زنان در رابطه با حقوق بشر در ایران را چگونه می‌بینید؟

در مورد حقوق زنان در تبلیغات و شعار خیلی از حقوق آنان صحبت می‌شود که بین زن و مرد فرقی وجود ندارد، ولی در ایران هنوز زنان و مردان به یک نسبت از امکانات مادی و معنوی این کشور استفاده نکرده‌اند. مثلا نمی‌بینیم یک زن ایرانی سفیر یا وزیر شده باشد، در حالی که هیچ فرقی بین زن و مرد از این لحاظ وجود ندارد و زنان همان توانمندی‌هایی را دارند که مردان از آن برخوردارند. تعداد نمایندگان زن مجلس شورای اسلامی هرگز به یک دهم و حتی یک بیستم کل نمایندگان مجلس نرسیده است.

آیا رسیدن به جامعه‌ای مدنی در ایران، نیازمند طی کردن دوره‌ای از بحران است؟

حقوق بشر اساساً ارتباطی به مسائل سیاسی ندارد. بسیاری از مسائل حقوق بشر، در باورهای دینی وجود دارد. حالا اگر در جاهایی، به نظر بعضی متفاوت است، این به سلیقه‌های شخصی آنان برمی‌گردد. برای مثال علمای اسلامی در گذشته می‌گفتند که ارث زن و مرد نباید مساوی باشد، آن موقع می‌گفتند چون زن کار نمی‌کند و مرد کار می‌کند یا زن چون در خانه شوهر هم متمتع می‌شود باید نصف مرد ارث ببرد، اما الان عالمان دیگری می‌گویند: “ارث زن و مرد با همدیگر مساوی است”. البته بعضی از باورهای دینی ثابت است و این برای پیروان آن و طرفداران حقوق بشر هم مورد احترام است. در هر صورت، حقوق بشر چیزی نیست که حالت غربی و شرقی داشته باشد و ارتباطی به مسائل مربوط به گذار از دوره‌ای به دوره دیگر و تغییر و تحولات دولت‌ها و حکومت‌ها ندارد. همچنین در عصر جهانی شدن ما نباید این فکر را مطرح کنیم که انسان آفریقای جنوبی حق استفاده از حقوق شهروندی را ندارد ولی انسان آمریکای شمالی این حق را دارد.

روسیه‌نین دولت گاز شیرکتی "گازپروم" بیلدیریب کی، 2009-جو ایلدن اورتا آسیانین طبیعی گازلا زنگین ئولکه‌لریندن گازی داها یوخاری بیر قیمتله آلاجاق.

گازپرومون سؤزلرینده دئییلیر کی، قزاقستان، تورکمنستان و اؤزبکستان گلن ایلدن گازی اروپا قیمتلرینه ساتماغی قرارلاشدیریبلار. بو ئولکه‌لردن گاز روسیه نظارتینده اولان کمرله اروپایا داشینیر.

تحلیل‌چیلر بیلدیریبلر کی، اورتا آسیا گازی‌ قیمتی‌نین آرتماسی روسیه‌نین اوکراین و اروپادا استهلاک‌چیلارا گازی داها یوخاری قیمتله ساتماسی ایله نتیجه‌له‌نه‌جک. روسیه‌نین ریا نووستی (RİA Novosti) آژانسی‌نین وئردییی خبره گؤره، اروپادا گازین اورتا قیمتی 2008-جی ایلین سونو اوچون 000 1 کوب متر اوچون 360 دلارا چاتاجاق. ایندی‌لیکده غربی اروپادا بو مقدار تورکمن گازینی 130 دلارا آلیرلار.